Library › Hinduism › The Rig Veda in Sanskrit
The Rig Veda in Sanskrit · 5 passages
यस्ते सतनः शशयो यो मयोभूर्येन विश्वा पुष्यसि वार्याणि | यो रत्नधा वसुविद यः सुदत्रः सरस्वति तमिह धातवे कः || यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवास्तनि धर्माणि परथमान्यासन | ते ह नाकं महिमानः सचन्त यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः || समानमेतदुदकमुच्चैत्यव चाहभिः | भूमिं पर्जन्या जिन्वन्ति दिवं जिन्वन्त्यग्नयः || दिव्यं सुपर्णं वायसं बर्हन्तमपां गर्भं दर्शतमोषधीनाम | अभीपतो वर्ष्टिभिस्तर्पयन्तं सरस्वन्तमवसे जोहवीमि || asya vāmasya palitasya hotustasya bhrātā madhyamo astyaśnaḥ | tṛtīyo bhrātā ghṛtapṛṣṭho asyātrāpaśyaṃ viśpatiṃ saptaputram || sapta yuñjanti rathamekacakrameko aśvo vahati saptanāmā | trinābhi cakramajaramanarvaṃ yatremā viśvā bhuvanādhitasthuḥ || imaṃ rathamadhi ye sapta tasthuḥ saptacakraṃ sapta vahantyaśvāḥ | sapta svasāro abhi saṃ navante yatra ghavāṃ nihitā sapta nāma || ko dadarśa prathamaṃ jāyamānamasthanvantaṃ yadanasthā bibharti | bhūmyā asurasṛghātmā kva svit ko vidvāṃsamupa ghāt praṣṭumetat || pākaḥ pṛchāmi manasāvijānan devānāmenā nihitā padāni | vatse baṣkaye.adhi sapta tantūn vi tatnire kavaya otavāu || acikitvāñcikituṣaścidatra kavīn pṛchāmi vidmane na vidvān | vi yastastambha ṣaḷ imā rajāṃsyajasya rūpe kimapi svidekam || iha bravītu ya īmaṅgha vedāsya vāmasya nihitaṃ padaṃ veḥ | śīrṣṇaḥ kṣīraṃ duhrate ghāvo asya vavriṃ vasānā udakaṃ padāpuḥ || mātā pitaraṃ ṛta ā babhāja dhītyaghre manasā saṃ hi jaghme | sā bībhatsurgharbharasā nividdhā namasvanta idupavākamīyuḥ ||
sā bībhatsurgharbharasā nividdhā namasvanta idupavākamīyuḥ || yuktā mātāsīd dhuri dakṣiṇāyā atiṣṭhad gharbho vṛjanīṣvantaḥ | amīmed vatso anu ghāmapaśyad viśvarūpyaṃ triṣu yojaneṣu || tisro mātṝstrīn pitṝn bibhradeka ūrdhvastasthau nemava ghlāpayanti | mantrayante divo amuṣya pṛṣṭhe viśvavidaṃ vācamaviśvaminvām || dvādaśāraṃ nahi tajjarāya varvarti cakraṃ pari dyāṃ ṛtasya | ā putrā aghne mithunāso atra sapta śatāni viṃśatiśca tasthuḥ || pañcapādaṃ pitaraṃ dvādaśākṛtiṃ diva āhuḥ pare ardhe purīṣiṇam | atheme anya upare vicakṣaṇaṃ saptacakre ṣaḷara āhurarpitam || pañcāre cakre parivartamāne tasminnā tasthurbhuvanāni viśvā | tasya nākṣastapyate bhūribhāraḥ sanādeva na śīryate sanābhiḥ || sanemi cakramajaraṃ vi vāvṛta uttānāyāṃ daśa yuktā vahanti | sūryasya cakṣū rajasaityāvṛtaṃ tasminnārpitā bhuvanāni viśvā || sākaṃjānāṃ saptathamahurekajaṃ ṣaḷ id yamā ṛṣayo devajā iti | teṣāmiṣṭāni vihitāni dhāmaśa sthātre rejante vikṛtāni rūpaśaḥ || striyaḥ satīstānu me puṃsa āhuḥ paśyadakṣaṇvān navi cetadandhaḥ | kaviryaḥ putraḥ sa īmā ciketa yastā vijānāt sa pituṣ pitāsat || avaḥ pareṇa para enāvareṇa padā vatsaṃ bibhratī ghaurudasthāt | sā kadrīcī kaṃ svidardhaṃ parāghāt kva svit sūte nahi yūthe antaḥ || avaḥ pareṇa pitaraṃ yo asyānuveda para enāvareṇa | kavīyamānaḥ ka iha pra vocad devaṃ manaḥ kuto adhi prājātam || ye arvāñcastānu parāca āhurye parāñcastānu arvāca āhuḥ | indraśca yā cakrathuḥ soma tāni dhurā na yuktā rajaso vahanti ||
indraśca yā cakrathuḥ soma tāni dhurā na yuktā rajaso vahanti || dvā suparṇā sayujā sakhāyā samānaṃ vṛkṣaṃ pari ṣasvajāte | tayoranyaḥ pippalaṃ svādvattyanaśnannanyo abhi cākaśīti || yatrā suparṇā amṛtasya bhāghamanimeṣaṃ vidathābhisvaranti | ino viśvasya bhuvanasya ghopāḥ sa mā dhīraḥ pākamatrā viveśa || yasmin vṛkṣe madhvadaḥ suparṇā niviśante suvate cādhi viśve | tasyedāhuḥ pippalaṃ svādvaghre tan non naśad yaḥpitaraṃ na veda || yad ghāyatre adhi ghāyatramāhitaṃ traiṣṭubhād vā traiṣṭubhaṃ niratakṣata | yad vā jaghajjaghatyāhitaṃ padaṃ ya it tad viduste amṛtatvamānaśuḥ || ghāyatreṇa prati mimīte arkamarkeṇa sāma traiṣṭubhena vākam | vākena vākaṃ dvipadā catuṣpadākṣareṇa mimate sapta vāṇīḥ || jaghatā sindhuṃ divyasthabhāyad rathantare sūryaṃ paryapaśyat | ghāyatrasya samidhastisra āhustato mahnā pra ririce mahitvā || upa hvaye sudughāṃ dhenumetāṃ suhasto ghodhughuta dohadenām | śreṣṭhaṃ savaṃ savitā sāviṣan no.abhīddho gharmastadu ṣu pra vocam || hiṅkṛṇvatī vasupatnī vasūnāṃ vatsamichantī manasābhyāghāt | duhāmaśvibhyāṃ payo aghnyeyaṃ sa vardhatāṃ mahate saubhaghāya || ghauramīmedanu vatsaṃ miṣantaṃ mūrdhānaṃ hiṃṃ akṛṇon mātavā u | sṛkvāṇaṃ gharmamabhi vāvaśānā mimāti māyuṃ payate payobhiḥ || ayaṃ sa śiṅkte yena ghaurabhīvṛtā mimāti māyuṃ dhvasanāvadhi śritā | sā cittibhirni hi cakāra martyaṃ vidyud bhavantī prati vavrimauhata || anacchaye turaghātu jīvamejad dhruvaṃ madhya ā pastyānām |
anacchaye turaghātu jīvamejad dhruvaṃ madhya ā pastyānām | jīvo mṛtasya carati svadhābhiramartyo martyenā sayoniḥ || apaśyaṃ ghopāmanipadyamānamā ca parā ca pathibhiścarantam | sa sadhrīcīḥ sa viśūcīrvasāna ā varīvarti bhuvaneṣvantaḥ || ya īṃ cakāra na so asya veda ya īṃ dadarśa hirughin nutasmāt | sa māturyonā parivīto antarbahuprajā nirṛtimā viveśa || dyaurme pitā janitā nābhiratra bandhurme mātā pṛthivīmahīyam | uttānayoścamvoryonirantaratrā pitā duhiturgharbhamādhāt || pṛchāmi tvā paramantaṃ pṛthivyāḥ pṛchāmi yatra bhuvanasyanābhiḥ | pṛchāmi tvā vṛṣṇo aśvasya retaḥ pṛchāmi vācaḥ paramaṃ vyoma || iyaṃ vediḥ paro antaḥ pṛthivyā ayaṃ yajño bhuvanasya nābhiḥ | ayaṃ somo vṛṣṇo aśvasya reto brahmāyaṃ vācaḥparamaṃ vyoma || saptārdhagharbhā bhuvanasya reto viṣṇostiṣṭhanti pradiśāvidharmaṇi | te dhītibhirmanasā te vipaścitaḥ paribhuvaḥ pari bhavanti viśvataḥ || an vi jānāmi yadivedamasmi niṇyaḥ saṃnaddho manasā carāmi | yadā māghan prathamajā ṛtasyādid va[co aśnuve bhāghamasyāḥ || apāṃ prāṃ eti svadhayā ghṛbhīto.amartyo martyenā sayoniḥ | tā śaśvantā viṣūcīnā viyantā nyanyaṃ cikyurna nicikyuranyam || ṛco akṣare parame vyoman yasmin devā adhi viśve niṣeduḥ | yastan na veda kiṃ ṛcā kariṣyati ya it tad vidusta ime samāsate || sūyavasād bhaghavatī hi bhūyā atho vayaṃ bhaghavantaḥ syāma | addhi tṛṇamaghnye viśvadānīṃ piba śuddhamudakamācarantī || ghaurīrmimāya salilāni takṣatyekapadī dvipadī sā catuṣpadī |
ghaurīrmimāya salilāni takṣatyekapadī dvipadī sā catuṣpadī | aṣṭāpadī navapadī babhūvuṣī sahasrākṣarā parame vyoman || tasyāḥ samudrā adhi vi kṣaranti tena jīvanti pradiśaścatasraḥ | tataḥ kṣaratyakṣaraṃ tad viśvamupa jīvati || śakamayaṃ dhūmamārādapaśyaṃ viṣūvatā para enāvareṇa | ukṣāṇaṃ pṛśnimapacanta vīrāstāni dharmāṇi prathamānyāsan || trayaḥ keśina ṛtuthā vi cakṣate saṃvatsare vapata eka eṣām | viśvameko abhi caṣṭe śacībhirdhrājirekasya dadṛśena rūpam || catvāri vāk parimitā padāni tāni vidurbrāhmaṇā ye manīṣiṇaḥ | ghuhā trīṇi nihitā neṅghayanti turīyaṃ vāco manuṣyā vadanti || indraṃ mitraṃ varuṇamaghnimāhuratho divyaḥ sa suparṇo gharutmān | ekaṃ sad viprā bahudhā vadantyaghniṃ yamaṃ mātariśvānamāhuḥ || kṛṣṇaṃ niyānaṃ harayaḥ suparṇā apo vasānā divamut patanti | ta āvavṛtran sadanād ṛtasyādid ghṛtena pṛthivī vyudyate || dvādaśa pradhayaścakramekaṃ trīṇi nabhyāni ka u tacciketa | tasmin sākaṃ triśatā na śaṅkavo.arpitāḥ ṣaṣṭirna calācalāsaḥ || yaste stanaḥ śaśayo yo mayobhūryena viśvā puṣyasi vāryāṇi | yo ratnadhā vasuvid yaḥ sudatraḥ sarasvati tamiha dhātave kaḥ || yajñena yajñamayajanta devāstani dharmāṇi prathamānyāsan | te ha nākaṃ mahimānaḥ sacanta yatra pūrve sādhyāḥ santi devāḥ || samānametadudakamuccaityava cāhabhiḥ | bhūmiṃ parjanyā jinvanti divaṃ jinvantyaghnayaḥ || divyaṃ suparṇaṃ vāyasaṃ bṛhantamapāṃ gharbhaṃ darśatamoṣadhīnām | abhīpato vṛṣṭibhistarpayantaṃ sarasvantamavase johavīmi ||
Source: Internet Sacred Text Archive, file hin/rvsan/rv01164.htm.
Ask a question